Nieuws

Mycotoxinen: een vaak nog onderschat gevaar

Mycotoxinen, onzichtbare gifstoffen die schade aanrichten aan de gezondheid van de koe. Fred Vriend, Prof. Johanna Fink-Gremmels en Teun Sleurink vertelden tijdens het Fair Feeding Symposium de aanwezigen alles over schimmels en mycotoxinen. Een vaak nog onderschat gevaar in de rundveehouderij.

Fred Vriend CEO Visscherholland pleitte dat het begint bij de bodem, daar begint immers ook de groei van planten. “Wat is bijvoorbeeld de functie van de wortel? Vocht opnemen, is een vaak gehoord antwoord. Echter is het niet de wortel die water en nutriënten opneemt, maar de Mycorrhiza. Dit is een schimmelwortel. De Mycorrhiza vormt de verbinding tussen bodem en plant. De schimmelwortel heeft veel meer aftakkingen, waardoor de opname capaciteit veel groter is.” Schimmels zijn dus essentieel voor het transport van nutriënten.

Helaas zijn niet alle schimmels van nut, begint Prof. Johanna Fink-Gremmels haar betoog. Een groot aantal schimmels vormen mycotoxinen. Deze zijn schadelijk voor mens en dier. “De gifstoffen tasten organen aan en verminderen de weerstand, waardoor koeien gevoeliger worden voor infecties.” Als de mycotoxinen eenmaal aanwezig zijn op het bedrijf zijn ze moeilijk te bestrijden. Volgens Fink-Gremmels zijn er meerdere mycotoxinen die iedere rundveehouder moet kennen: waaronder de gewasgebonden mycotoxinen DON en ZEA. Koeien krijgen deze toxinen aangeboden via het ruwvoer. Naast schade aan de gezondheid van de koe, verminderen ze ook de smakelijkheid van het voer. “Wat een koe niet lekker vindt, schuift ze weg. Vooral oudere koeien doen dat duidelijk. Dit heeft drastische gevolgen voor de voeropname.”

Het lastige aan mycotoxinen is dat zowel de toxinen als de gevolgen moeilijk traceerbaar zijn. De rol van data-analyse wordt steeds belangrijker, stelt Teun Sleurink CEO Dairy Tuner. “We moeten op zoek naar orde in de chaos. Met een aantal tools, zoals een sensor, zie je de problemen aankomen. Hierdoor is preventief werken mogelijk.” Bij een juist droge stof gehalte tijdens het inkuilen is de kans op schimmelvorming laag. “Bij twijfel is het verstandig om een toxinen binder in te zetten. Als het management goed lijkt, draai dan preventief 3 maanden een mycotoxinebinder door het ruwvoer.” Op die manier kunnen oorzaken worden uitgesloten. “Voor de kosten hoef je het niet te laten”, aldus Sleurink. Binnenkort is het daarnaast ook mogelijk om een toxinen onderzoek uit te laten voeren door RIKILT Wageningen UR. Fink-Gremmels: “Voorheen was dit soort onderzoek zeer kostbaar, nu is het mogelijk om voor 200 euro de kuil te laten analyseren.”

Mycotoxinen zijn vaak hardnekkig en onzichtbaar. Data-analyse alleen is niet voldoende, het vraagt ook om een aantal managementmaatregelen. Zoals hygiënisch werken. Schimmels en toxinen zijn namelijk ook aanwezig op o.a. gereedschap en in de voermengwagen. Zorg voor genoeg voersnelheid, hoe langer het voer ligt hoe meer schimmelgroei er plaatsvindt. Laat dan ook geen voerresten liggen. Ook de ziekteverschijnselen bij de koeien, veroorzaakt door toxinen, zijn niet snel te herkennen. Fink-Gremmels adviseert daarom om op koe signalen te letten, zoals slechte pens functie, verhoogd celgetal en klauwproblemen.